VUK md. 283 — 287Dönemsellik ilkesiTek Düzen Hesap Planı
Kıst Dönem Faiz Gideri ve Faiz Geliri Hesaplama
Vadesi izleyen döneme sarkan kredi, mevduat ve benzeri işlemlerde faizin cari döneme isabet eden kısmını satır satır ayrıştırır; tahakkuk ve gelecek dönem hesaplarını gösterir, sonucu yazdırılabilir rapora dönüştürür.
01 · Künye ve dönem
Mükellef bilgileri ve hesaplama esasları
Hesaplama basit faiz esasına göredir. Gün sayısı iki tarih arasındaki fiili farktır; başlangıç günü hesaba katılır, vade günü katılmaz. Gün esası olarak sözleşmede yazan esası seçin. BSMV, gider tablosunda satır bazında “Tabi” seçilen satırlarda buradaki oranla hesaplanır ve faizle aynı kıst oranında ayrıştırılır. KKDF, stopaj, komisyon ve bileşik faiz hesaba dahil edilmez.
02 · Gider tarafı
Faiz giderleri
Kullanılan krediler, borç senetleri ve vadeli alımlara ilişkin faizler. “Ödeme” sütununda faizin vade sonunda mı ödeneceğini yoksa peşin mi ödendiğini seçin; devreden tutarın hangi hesapta bekleyeceği buna göre belirlenir. “BSMV” sütununda ilgili işlem banka ve sigorta muameleleri vergisine tabiyse “Tabi” seçin; vergi, künyedeki oran üzerinden faize eklenir.
| Açıklama | Anapara (TL) | Yıllık % | Başlangıç | Vade | Ödeme | BSMV | Toplam gün |
Toplam faiz | Döneme ait gün |
Döneme ait faiz | Döneme ait BSMV |
Devreden (faiz + BSMV) |
Devreden hesabı |
Sil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 0,00 | 0 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | — | ||||||||
| 0 | 0,00 | 0 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | — | ||||||||
| 0 | 0,00 | 0 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | — | ||||||||
| Toplam | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | ||||||||||
03 · Gelir tarafı
Faiz gelirleri
Vadeli mevduat, verilen borçlar, alacak senetleri ve vadeli satışlara ilişkin faizler. “Tahsilat” sütununda faizin vade sonunda mı tahsil edileceğini yoksa peşin mi tahsil edildiğini seçin. Vadeli mevduat ve repo işlemlerinde, değerleme gününe kadar tahakkuk ettirilen faiz gelirine isabet eden vergi kesintisinin mahsubu mümkündür; 05. bölümdeki tebliğ alıntısına bakınız. BSMV gelir tarafında hesaplanmaz; bu verginin mükellefi bankadır.
| Açıklama | Anapara (TL) | Yıllık % | Başlangıç | Vade | Tahsilat | Toplam gün |
Toplam faiz | Döneme ait gün |
Döneme ait faiz | Devreden | Devreden hesabı |
Sil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 0,00 | 0 | 0,00 | 0,00 | — | |||||||
| 0 | 0,00 | 0 | 0,00 | 0,00 | — | |||||||
| Toplam | 0,00 | 0,00 | 0,00 | |||||||||
04 · Sonuç
Döneme isabet eden tutarlar
- Döneme ait faiz gideri
- 0,00Cari dönem sonucuna yazılacak
- Döneme ait faiz geliri
- 0,00Cari dönem sonucuna yazılacak
- Net etki (gelir − gider)
- 0,00Cari dönem kazancına etkisi
- Gelecek döneme devreden
- 0,00Gider + gelir, net
ERİŞ Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.
Kıst Dönem Faiz Gideri ve Faiz Geliri Raporu
—
I — Faiz giderleri
| Açıklama | Anapara | % | Başlangıç | Vade | Gün | Toplam faiz | Döneme ait faiz | Döneme ait BSMV | Devreden | Hesap |
|---|
II — Faiz gelirleri
| Açıklama | Anapara | % | Başlangıç | Vade | Gün | Toplam faiz | Döneme ait | Devreden | Hesap |
|---|
III — Muhasebe kayıtlarına yansıması
—
Dayanak: Vergi Usul Kanunu md. 283 ve 287; dönemsellik ve tahakkuk esasları; Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:2004/1, K:2004/1 sayılı Kararı (RG 19/4/2004-25791); Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri; tahakkuk ettirilen faiz gelirine isabet eden vergi kesintisinin mahsubu bakımından 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin 34.8 bölümü. Hesaplama basit faiz esasına göre yapılmış olup KKDF, stopaj, komisyon ve bileşik faiz etkileri dikkate alınmamıştır; BSMV yalnızca “Tabi” seçilen gider satırlarında hesaplanmıştır. Bu rapor, girilen verilere göre üretilmiş bir hesaplama dökümüdür; tasdik raporu veya hukuki görüş niteliği taşımaz.
05 · Uygulama notları
Kıst dönem faizinde esaslar
Hangi tutar hangi hesaba gider?
| Durum | Cari döneme ait kısım | Gelecek döneme ait kısım |
|---|---|---|
| Faiz gideri — vade sonunda ödenecek | 780 (veya 660/661) borç · 381 Gider Tahakkukları alacak | Kayda alınmaz |
| Faiz gideri — peşin ödenmiş | 780 (veya 660/661) borç | 180 Gelecek Aylara Ait Giderler · 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler |
| Faiz geliri — vade sonunda tahsil edilecek | 181 Gelir Tahakkukları borç · 642 Faiz Gelirleri alacak | Kayda alınmaz |
| Faiz geliri — peşin tahsil edilmiş | 642 Faiz Gelirleri alacak | 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler · 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler |
Kanuni çerçeve
- VUK md. 283: Gelecek bir hesap dönemine ait olarak peşin ödenen giderler ile cari hesap dönemine ait olup da henüz tahsil edilmemiş olan hasılat, mukayyet değer üzerinden aktifleştirilmek suretiyle değerlenir.
- VUK md. 287: Gelecek hesap dönemlerine ait olarak peşin tahsil olunan hasılat ile cari hesap dönemine ait olup henüz ödenmemiş olan giderler mukayyet değerleri üzerinden pasifleştirilmek suretiyle değerlenir.
- Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu E:2004/1, K:2004/1 (RG 19/4/2004-25791): Vadesi izleyen yıla sarkan kredi faizlerinden cari hesap dönemine isabet eden kısım, dönemsellik ilkesi gereğince o dönemin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınır.
Tahakkuk ettirilen faiz gelirinde stopaj mahsubu
Vadeli mevduat, repo ve ters repo işlemlerinde değerleme gününe kadar tahakkuk eden faiz kurum kazancına dahil edildiğinde, bu gelire isabet eden vergi kesintisi de beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilebilir. Tebliğin ilgili bölümü şöyledir:
“Vadesi değerleme gününden sonra olan repo ve ters repo işlemleri ile vadeli mevduat hesaplarına ilişkin olarak, değerleme gününe kadar tahakkuk eden ve kurum kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınan faiz tutarları üzerinden, ilgili dönem beyannamesinin verilmesi gereken sürenin sonuna kadar kesinti suretiyle ödenmiş olan verginin, beyannameye dahil edilen gelire isabet eden kısmı hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.
Aynı şekilde, beyanname tarihine kadar satılan veya itfa edilen Devlet tahvili ve Hazine bonoları ile menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerinden, değerleme gününe kadar tahakkuk eden ve kurum kazancına dahil edilen gelirlere isabet eden vergi kesintileri de beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.”
1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği — 34.8. Değerleme işlemlerinden doğan kazanca isabet eden vergi kesintilerinin mahsubuBuna göre, bu araçla hesaplanan döneme ait faiz geliri beyannameye dahil edildiğinde, o gelire isabet eden stopajın mahsubu için iki şart aranır: kesintinin beyanname verme süresinin sonuna kadar ödenmiş olması ve mahsubun beyannameye dahil edilen gelire isabet eden kısımla sınırlı tutulması. Araç stopaj tutarını hesaplamaz; mahsup edilecek kısım, beyannameye dahil edilen faiz gelirinin toplam faize oranı esas alınarak bulunur.
Dikkat edilecek hususlar
- Vadesi dönem sonundan itibaren 12 ayı aşan satırlarda devreden tutarın bir kısmı kısa, bir kısmı uzun vadeli olabilir. Araç bu ayrımı vade tarihine göre tek seferde yapar; gerekirse satırı ikiye bölerek girin.
- Döviz cinsinden kredilerde anaparanın TL karşılığı üzerinden hesap yapın; kur farkı ayrı bir değerleme konusudur ve bu araçta hesaplanmaz.
- Hesaplanan faiz gideri, finansman gider kısıtlamasına tabi olabilir; yabancı kaynağı öz kaynağını aşan kurumlarda bu hesaplamayı ayrıca yapın.
- Örtülü sermaye, transfer fiyatlandırması ve binek otomobil kısıtlaması kapsamındaki faizler, dönemsellik ayrıştırmasından sonra ayrıca kanunen kabul edilmeyen gider olarak değerlendirilir.
- Reeskont (VUK md. 281 ve 285) bu araçtan farklı bir işlemdir; senede bağlı alacak ve borçların değerlemesine ilişkindir.